Sektörde en sık duyulan soru şu: “Bu ürün nereli?”
Cevap çoğu zaman sanıldığından farklıdır. Türkiye’de satılan pnömatik valflerin, rekorların, hortumların ve silindirlerin büyük kısmı Çin veya Tayvan’dan ithal edilir. Markanın adı Almanca, İtalyanca ya da İngilizce olabilir - bu, üretim yerini göstermez.
Önce şunu netleştirelim
Uzak Doğu’dan mal ithal etmek ayıp değildir.
Çin’i ve Tayvan’ı görmüş, o fabrikaları gezmiş biri olarak söylüyorum: oradan son derece üstün kaliteli ve teknolojik ürünler çıkıyor. Bayiliğini yaptığımız SMC’nin Çin fabrikalarından sevk edilen ürünler bunun en net örneği. Kendi ithal ettiğimiz ürünlerle bir röportajımızda gurur duyduğumuzu da ifade etmiştik.
Ayıp olan ithalat değil. Ayıp olan, Çin malı ürüne Alman malı demek, yerli malı demek; yanlış beyanda bulunmaktır.
Bu ayrım önemli: mesele ürünün nereden geldiği değil, satıcının nereden geldiğini doğru söyleyip söylemediğidir.
Pnömatikte menşe neden bulanıklaşır?
Pnömatik, menşe karışıklığının en yoğun olduğu ürün gruplarından biridir. Üç sebebi var.
Marka ile üretici aynı şey değildir. Bir firma yurt dışında marka tescil ettirir, üretimi başka bir ülkeye yaptırır, ürünü kendi markasıyla satar. Buna özel etiket (private label) denir; tamamen yasaldır ve çok yaygındır. Ama katalogda görünen tek şey markadır.
Ürünler birbirinin ölçüsel karşılığıdır. Pnömatik bağlantı elemanlarının ölçüleri standarttır; farklı üreticilerin ürünleri birbirine takılır. Bu, gövdesi bir yerden contası başka yerden gelen karma ürünleri mümkün kılar.
Kutu menşe belgesi değildir. Kutuya basılmış “Made in …” ile kutuya sonradan yapıştırılmış etiket farklı şeylerdir. Etiketi tırnağınızla kaldırıp altına bakın.
Elinizdeki üründen bakılacaklar
Gövdedeki döküm ve kalıp izleri. Ciddi üreticiler gövdeye üretici kodu ve döküm numarası basar. Kazınmış, taşlanmış ya da üzerine etiket yapıştırılmış bir alan varsa sorun.
Katalog kodu kimin kodu? Üreticinin kendi kodlama düzeni ile ithalatçının verdiği stok kodu farklı şeylerdir. Elinizdeki kod hangi katalogda geçiyor, ona bakın.
Üreticinin resmi bayi listesi. En kestirme yol budur. Markanın kendi internet sitesine girin, Türkiye distribütör listesine bakın. Ürünü size satan firma o listede yoksa, sorulacak bir soru var demektir.
Yedek parça ve conta bulunabiliyor mu? Gerçek bir üreticinin arkasında servis zinciri vardır. Beş yıl sonra aynı contayı bulamayacaksanız, elinizdeki bir markadan çok bir parti maldır.
Kesin yol: belge isteyin
Ürüne bakmak ipucu verir; belge kesin sonuç verir. İstemeniz gerekenler menşe şahadetnamesi ile gümrük beyannamesinin menşe ülke bilgisini içeren sayfasıdır. A.TR belgesi menşe belgesi değildir, gümrük statüsünü gösterir. CE işareti de menşe göstermez, uygunluk beyanıdır.
Hangi belge neyi kanıtlar, nasıl istenir, siparişe ne yazılır - hepsini ayrıca yazdım: Bir ürünün menşei nasıl doğrulanır?
Bu yazı hiçbir markayı, satıcıyı veya tüzel kişiliği suçlamak için yazılmamıştır. Sektörümüzde yanlış beyanda bulunan firmaların sayısı azdır; büyük çoğunluk dürüst çalışır. Bölgemizde onlarca yıllık köklü ve dost firmalarla çalışmaktan memnuniyet duyuyor, tüm dürüst esnaf arkadaşlarımıza çalışmalarında başarılar diliyoruz.
Amaç suçlamak değil, alıcının kendi başına bakabilmesi. Menşe tahmin edilecek bir şey değil; belgeye bağlanabilen bir bilgidir.