Nedense internette böyle basit bir bilgiyi bile şeffaf haliyle bulmak çok güç. Çoğu sayfa ya hesap makinesi koyup formülü saklıyor ya da bir Excel dosyası indirtip hücreleri kilitliyor.
Bu yazıda formülün kendisi var. Kopyalayın, kullanın.
Bu yazıyı ilk yazdığımda bir Excel dosyası bağlantısı paylaşmıştım. O bağlantı artık ölü. Tam da bu yüzden formülü doğrudan buraya yazıyorum - link çürür, sayfadaki metin çürümez.
Boru (içi boş) ağırlığı
kg/m = 0,02466 × t × (D − t)
D = dış çap (mm)
t = et kalınlığı (mm)Excel’de: dış çap A2 hücresinde, et kalınlığı B2 hücresinde ise:
=0,02466*B2*(A2-B2)(Excel’iniz İngilizceyse virgül yerine nokta: =0.02466*B2*(A2-B2))
Dolu mil (yuvarlak malzeme) ağırlığı
kg/m = 0,006165 × D²
D = çap (mm)Excel’de, çap A2 hücresindeyse:
=0,006165*A2^2Bu katsayılar nereden geliyor?
Ezberlemeye gerek yok, iki adımdan ibaret.
Borunun kesit alanı, dış daireden iç daireyi çıkarınca kalan halkadır. Sadeleştirilince şu hale gelir:
Alan = π × t × (D − t) [mm²]Bir metre boyunda hacmi bulmak için 1000 mm ile, ağırlığı bulmak için çeliğin yoğunluğu 7,85 g/cm³ ile çarparsınız. Birimleri kilograma çevirdiğinizde π × 0,00785 = 0,02466 katsayısı çıkar.
Dolu milde aynı şey daire alanıyla yapılır: π/4 × 0,00785 = 0,006165.
Başka bir malzeme kullanıyorsanız katsayıyı yoğunlukla ölçekleyin. Örneğin paslanmaz çelik için yoğunluk yaklaşık 7,9–8,0 g/cm³’tür; katsayıyı 7,95 / 7,85 ≈ 1,013 ile çarpmanız yeterli. Alüminyum (2,70) için ise katsayı üçte birinden biraz azdır.
Sık kullanılan ölçüler
| Boru | Dış çap × Et | kg/m |
|---|---|---|
| DN15 | Ø21,3 × 2,6 | 1,20 |
| DN20 | Ø26,9 × 2,6 | 1,56 |
| DN25 | Ø33,7 × 3,2 | 2,41 |
| DN32 | Ø42,4 × 3,2 | 3,09 |
| DN40 | Ø48,3 × 3,2 | 3,56 |
| DN50 | Ø60,3 × 3,6 | 5,03 |
| DN65 | Ø76,1 × 3,6 | 6,44 |
| DN80 | Ø88,9 × 4,0 | 8,38 |
| DN100 | Ø114,3 × 4,5 | 12,19 |
| Dolu mil | kg/m |
|---|---|
| Ø10 | 0,62 |
| Ø16 | 1,58 |
| Ø20 | 2,47 |
| Ø25 | 3,85 |
| Ø30 | 5,55 |
| Ø40 | 9,86 |
| Ø50 | 15,41 |
Dikkat edilecek iki şey
Nominal ölçü ile gerçek ölçü aynı değildir. Boruyu DN ölçüsüyle sipariş edersiniz ama ağırlığı gerçek dış çap ve et kalınlığından hesaplanır. DN25 boru Ø25 değil, Ø33,7’dir. (DN’nin ne olduğunu ayrıca şurada yazmıştım.)
Et kalınlığında tolerans vardır. Standartlar genellikle ±%10 civarı sapmaya izin verir. Formül size teorik ağırlığı verir; kantardaki değer birkaç yüzde şaşabilir. Teklif hazırlarken bu farkı hesaba katın.