Pronomi İndiretti ve Pronomi Diretti nesne veya kişilere yönelim anlamı veren, konuşmada kolaylığı sağlayan elemanlar. Birbirinden ayırması, kavraması büyük iş. İlk başta kolay gözükse de kullanırken çok uğraştırıyor. Tekrar etmek gerekirse;
Pronomi diretti (ismin -i hali)
1. Tekil Şahıs mi
2. Tekil Şahıs ti
3. Tekil Şahıs (erkek) lo
3. Tekil Şahıs (dişi) la
3. Tekil Şahıs (saygı) La
1. Çoğul Şahıs ci
2. Çoğul Şahıs vi
3. Çoğul Şahıs (erkek) li
3. Çoğul Şahıs (dişi) le
Bu edatlar Türkçe’ye sırasıyla beni,seni,onu,bizi,sizi,onları olarak çevrilebilir. Cümle içindeki kullanımı da özel durumlar haricinde bu şekildedir.
Örnek vermek gerekirse;
-Flash TV’yi izler misin? (Guarda la Flash TV?)
-Evet,(Flash TV’yi) izlerim. (Si, la guardo)
Örnekteki “la” Flash TV’yi tanımlar. Uzun uzun “Si, guardo Flash TV” yazmak yerine bu şekilde cümle kurulabilir, kurulmalıdır.
Daha zor bir örnek için;
-Çamaşırlarını yıkadın mı? (Ti sei lavato i vostri vestiti?)
+Evet, (çamaşırlarımı) yıkadım (Si, liho lavati.)
Bu örnekteki “li” edatı Türkçe’de de gizli özne olarak cümlede gizlediğimiz “çamaşırlarımı” kelimesinin yerine geçmekte. Eğer buradaki edat “li” olmasaydı, “lo” veya “la” olsaydı cümle “si, **l’ho lavato/a”**şeklinde yazılacaktı. (Essere ile çekimlenmiş tekil geçmiş zamanların fiillerinin son harfinin edatlarla uyumlu olduğu gözden kaçırılmamalı)
Konuşma dilinde dillere plesenk olmuş “bilmiyorum” anlamına gelen “non lo so” cümlesi pronomi diretto konusuna güzel bir örnek. Örnekle göstermek gerekirse;
– Arkadaşlar, Yarmagül’ün nerede olduğunu biliyor musunuz ?
(Ragazzi, sapete dove abita Yarmagül?)
-Purtroppo, non lo sappiamo.
(Malesef (Yarmagül’ün nerede olduğunu) bilmiyoruz)
Görüldüğü gibi tek bir “lo” edatı pek çok kelimenin varlığını gereksiz bırakıp cümlede tasarruf sağlamıştır. “lo” edatı bahsedilen konunun bilinmediğini anlatması bakımından bir kalıp olarak kişilere ve tekillik-çoğulluk durumuna bakılmaksızın kullanılabilir.
Bunun gibi pek çok ayrıntı ve özel durum var ancak ben bu kısa tekrarda hepsine değinemeyeceğim elbette.
Gelelim pronomi indiretto konusuna…
Pronomi indiretto (ismin -a/e hali)
1. Tekil Şahıs mi
2. Tekil Şahıs ti
3. Tekil Şahıs (erkek) gli
3. Tekil Şahıs (dişi) le
3. Tekil Şahıs (saygı) Le
1. Çoğul Şahıs ci
2. Çoğul Şahıs vi
3. Çoğul Şahıs (erkek ve dişi) gli
Pronomi indiretto, yeni başlayanlar için bir hayli zorlayıcı. Çünkü bu edatların nerede kullanılacağını iyi kestirmek için kurulan cümlenin yapısını iyi kavramak gerekiyor. Zira pronomi diretto’da olduğu gibi mevcut bir öbeği aynen kısaltmak gibi bir görevinin yanı sıra yönelmeyi ve hareketi de içerdiği için bazen zor olabiliyor.
Örneklerle basitçe açıklamak gerekirse;
Bayan, bana Cemişgezek Meydanı’nın nerede olduğunu söyleyebilir misiniz?
(Signora, mi sa dire dov’é la pizza di Cemişgezek ?)
Bu örnekte “mi” edatı cümlede her hangi bir tasarruf yapmak için değil, yönelim yapmak için söylenmiştir. Tek amacı Türkçe’deki “bana” karşılığını oluşturmaktır.
Bu basit bir örnekti. Şimdiki örnek daha iyi kavranması gereken bir örnek olacak;
Yarmagül, arabanı bu akşam bize ödünç verir misin?
Yarmagül, ci presti la tua macchina per stasera ?
Bu örnekteki “ci” edatı prestersi fiiline ait rifflesivi edatı değil, zira öyle olsaydı “ci” değil, “ti” olması gerekirdi. Buradaki “ci” pronome indiretto başlığı altındaki yönelme anlamı sağlayan “ci” edatı.
Emir Kipi + Pronomi Diretti&İndiretti
Emir kipi; İtalyanca’da basit bir konu. Ancak bu kim pronomi diretti veya pronomi indiretti ile birleşince biraz zorlaşıyor.
Satın al!
Prendi!(Kalemi) satın al!
Prendila!
Başka bir örnek;
Yarmagül’e bir sürpriz yap!
Fa’ a Yarmagül una surpresa!Ona (Yarmagül’e) bir sürpriz yap!
Falle una surpresa!ya da
Sütü iç!
Bevete il latte!Onu (sütü) iç!
Bevetelo!
gibi….