Halley Kuyrukluyıldızı neredeyse bir insan ömrü kadar olan sürede Dünya gezegeninin yakınından geçiyor. Halley’in bu düzenli ziyaretlerini derlediğimizde insanlığın kuşaklar boyunca nereden nereye geldiğini de anlıyoruz ve tarihsel bir bütünlük yakalıyoruz.
| YIL | Avrupa ve Ortadoğu’daki olaylar | Asya’daki olaylar | Diğer Olaylar |
| -239 | Kartaca, Sicilya’yı kaybediyor, büyük ekonomik sorunlar ve isyanlar baş gösteriyor, Roma Kartaca’ya Sicilya’ya diz çöktürüyor. Sparta devleti iç karışıklıklar içerisinde. Mora Yarımadası’nda Atina gibi bazı ilk demokrasiler ortaya çıkıyor. | Çinliler Halley’i gözlemledi ve kayıda geçirdi. Bu ilk kayıttır. Çin’de ülkeye ismini veren Qin en güçlü zamanında. | |
| -163 | Roma, Mısır’ın tüm sosyo-ekonomik ve siyasal hayatında söz sahibi oluyor. Makedonya işgal edildi, zenginliği Roma tarafından talan edildi. Selevkoslar Yahudilerle çatışıyor, onları Helenleştirmeye çalışıyor. Partlar, Baktriya devleti üzerinde baskılarını artırıyorlar. | ||
| -87 | Roma-Yunan Savaşı. Anadolu’da Romalılar üstün geliyor, Yunan devletleri Roma’ya teslim oluyorlar. İskender’in son ardıllarından Selevkos devleti Araplar tarafından yok ediliyorlar. Büyük Sezar’ıın kariyeri başlıyor. | Çin İmparatorluğu tarihin gördüğü en geniş sınırlara ulaşıyor. | |
| -12 | Roma ilk defa Avrupa’nın içlerini kontrol etmeye başlıyor, Cermen diyarında kaleler inşa ediliyor. Roma’da büyük su kanalları inşa ediliyor. | ||
| 66 | Roma’ya karşı Yahudiler ayaklanıyor. Yahudiler Roma’da istenmeyen halk ilan ediliyor; Pavlus, Yahudileri hristiyanlaştırarak Yahudilerin Roma’dan dışlanmalarını engelliyor, Yahudi ayaklanmalarının Roma’nın geneline yayılmasını engelliyor. Bununla birlikte Pavlu’sun öğretileri Yahudi olmayanlar tarafından da ilgiyle karşılanıyor. Roma’yı yakan Nero, Roma Senatosu tarafından halk düşmanı ilan ediliyor. | ||
| 141 | Rodos merkezli büyük Likya depremi yaşanıyor. | ||
| 218 | Roma’da büyük bir develüasyon yaşanıyor, Roma parası değersizleşiyor. Gotlar Anadolu’yu yağmalıyorlar. Roma, Partlara karşı büyük bir taaruz başlatıyor. | ||
| 295 | Roma; Mısır, İspanya ve Britanya’da varlığını güçlendiriyor. Roma’nın en önemli eyaletlerinden biri olan Petra tamamen hristiyanlaştı. Roma, Perslere karşı Gotik kabileleri paralı asker yapıyor. Paralı askerler büyük başarılar kazanıyorlar. | ||
| 374 | Gotlar Kuzey İtalya’yı yağmalıyor. Hristiyanlık Roma İmparatorluğu’nun her yerinde inanılmaz bir hızla yayılıyor. | ||
| 451 | Atilla, Avrupa’yı işgal ediyor. Atilla’dan kaçanlar tarafından Venedik şehri kuruluyor. Batı Roma, Vandallar ile ittifak kuruyor. Doğu Roma Hristiyanlığı resmi din ilan ediyor ve doğu kilisesini kuruyor. | ||
| 530 | Doğu Roma – İran savaşı devam ediyor; Doğu Roma üstün. Doğu Roma’nın başkentinde Ayasofya inşa ediliyor. Doğu Roma Vandallar ile mücadele ediyor. | ||
| 607 | Yeni bir Doğu Roma – İran Savaşı yaşanıyor. İslamiyet nail oldu. Doğu Roma resmi dilini Latince’den Yunanca’ya çevirdi. | Çin’de büyük imar projeleri hayata geçiriliyor. | |
| 684 | Hilafet Savaşları İslam dünyasını çalkalıyor. Afrika’daki son Roma kaleleri Araplar tarafından fethediliyor. | Çinliler kültürel birliğini tamamlıyor ve bölgelerinde hegomanya kuruyorlar. | |
| 760 | Batı Roma ve Doğu Roma arasında Papalık (hristiyanlığın temsilciliği) konusunda büyük bir rekabet ortaya çıkıyor. Müslümanlar İspanya’yı işgal ediyorlar. | Çin’in ticaret şehirleri İslam Devleti tarafından yağmalanıyor, ticari merkez Vietnam’a doğru kaydırılıyor. Tang hanedanlığı güçleniyor. | |
| 837 | Slavlar güneye iniyorlar, Doğu Roma’da isyanlar çıkartıyorlar. İslam Devleti (Abbasiler) İstanbul’u ele geçirmek için Doğu Roma’ya saldırıyorlar; Ankara’ya kadar Anadolu’yu işgal ediyorlar. Vikingler, Britanya’yı işgal ediyor. | ||
| 912 | Vikingler hristiyan oluyor. Normanlar ortaya çıkıyor. Tüm adaptasyon çalışmalarına rağmen Avrupa’da büyük bir Viking tahribatı yaşanıyor. Şii Fatımiler İslam dünyasına hakim oluyorlar. Avrupa’ya ve Akdeniz’e açılıyorlar. Son Macar akıncıları Avrupa’yı yağmalıyor. | Bilinmeyen bir sebeple Maya uygarlığı son buluyor. | |
| 989 | Araplar İspanya’da medeniyet kuruyorlar, kalıcılıklarını pekiştirecek gelişmeler yaşanıyor. Bizans, Slavları Hristiyanlaştırıyor Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu kabul görüyor ve genişliyor. | Hindistan Müslüman nüfusu artıyor. | |
| 1066 | Türkler’in Anadolu’ya akınları sıklaşıyor. Normanlar Kuzey Avrupa’da, İngilizler ise İskoçya’da egemenlik sağlıyorlar. | Kutatgu Bilig yazılıyor. Çin’de astonomi ve bilim altın çağını yaşıyor. | |
| 1145 | Urfa Kontluğu sona erdiriliyor; Zengiler ve Selçuklular Latin&Bizans ittifağına karşı birleşiyorlar. Urfa Kontluğu’nun müslümanlar tarafından sonlandırılması ile birlikte 2. Haçlı seferi ilan ediliyor. Avrupa’da büyük kuraklık. Müslüanlar Kuzey Afrika ve Sicilya’yı tamamen kontrol ediyor. | Türkmenistan’ın Merv şehri dünyanın en büyük şehri oluyor. (İstanbul’dan bile büyük!) | |
| 1222 | Ögeday Han, Harezm ve Kafkas ülkelerini DÜMDÜZ ediyor. Eyyübiler ve Haçlılar arasında Mısır’da büyük savaşlar yaşanıyor. Haçlılar Avrupa’da Yahudileri katlediyorlar. Haçlılar ve Bizans karşı karşıya geliyor. | Diğer Moğol istilacılar Rusları ve Çin’i DÜMDÜZ ediyor. | |
| 1301 | Osmanlı Devleti Bizans’tan toprak almaya başlıyor. Müslümanlar İspanya’nın kuzeyine, hatta Güney Batı Fransa’ya akın ediyorlar. | Çin’de nüfus 60 milyona ulaşıyor. Konfüçyüs tapınağı inşa ediliyor. | Aztek kültürü oluşuyor. |
| 1378 | Katolik kilisesinde iç çekişmeler yaşanıyor. Osmanlılar Balkanlar’ı işgal ediyor. Kara veba tüm kıtada görülüyor. | Ruslar, Moğol Altın Orda devletine isyan ediyorlar. | |
| 1456 | İstanbul’dan sonra Osmanlılar Belgrad’ı ele geçirmeye hazırlanıyor. Avrupa, Bizans’ın yok edilmesi ve Osmanlı’nın batıya doğru ilerlemeye devam etmesi neticesinde milli birlik duygularını inşa etmeye başlıyor. İlk yazılı İncil yayınlanıyor. Lehler (Polonyalılar) Kuzey Avrupa’da etkili oluyorlar. Avrupa’da eziyet gören Yahudiler Osmanlı’ya sığınıyorlar. | ||
| 1531 | İspanyollar Meksika’da şehirler kuruyor. Anglikan kilisesi güçleniyor. Osmanlılar Macaristan’ı fethediyor. Osmanlılar en parlak dönemini yaşıyorlar. | Çin’de büyük çekirge istilası kıtlığa yol açıyor. | |
| 1607 | İspanya ekonomisi iflas ediyor. Protestanlık mezhebi yayılıyor. Osmanlı Avrupa’da ilerleyemiyor, kaybetmeye başlıyor. Galileo ilk teleskobunu yapıyor. | ||
| 1682 | Osmanlı Viyana seferine çıkıyor. Tarihteki son cadı avı İngiltere’de yapılıyor. ABD’deki ilk yerleşimler oluşuyor. | Rus Çarlığı büyüyor. | |
| 1758 | Rus Çarlığı Avrupa siyasetinde etkin olmaya başlıyor. İngiltere sanayileşme ve kolonileşme ile birlikte üretim fazlası veriyor; dünyanın en zengin ülkesi oluyor. | İngiltere ve Fransa kolonicilik hareketlerinde rekabete giriyorlar. İspanyollar Güney Amerika’yı Portekizliler ile birlikte paylaşıyor. | |
| 1835 | Almanya milli birliğini büyük oranda gerçekleştiriyor. | Hindistan’da resmi dil İngilizce oluyor. | Teksas Cumhuriyeti ABD ile savaşıyor. Darwin Galapagos adalarında inceleme yapıyor (Evrim’in keşfi) |
| 1910 | Almanya tüm dünyada bilimsel ilerleminin öncüsü oluyor. | Japonya agresyon gösteriyor, komşu ülkeleri işgal ediyor. | ABD’de zenci-beyaz gerilimi had safhaya ulaşıyor. Ford 10 bin araba satıyor. |
| 1986 | Avrupa Birliği büyüyor. | Japonya’nın kişi başı geliri ABD’yi geçiyor. Çernobil kazası yaşanıyor. | ABD bilişim ve uzay yarışında üstün, dünyanın en büyük ekonomisi olarak dünyayı domine ediyor. |
| 2061 | ??????????? | ????? | ??????? |
Halley Kuyrukluyıldızı Dünya’nın yakınından her geçtiğinde farklı bir manzara gördü. Bu tabloda Halley’in gözlerinden dünyamızı özetlemeye çalıştım.
2061 yılında Halley nasıl bir gezegen ile karşılacak?
1910’daki ziyaretinde cephe savaşlarına hazırlanan, ülkesi için canını vermeye hazır, rakiplerine karşı üstün olduğunu ve onları kimyasal silahlarla da olsa bir şekilde yok etmesi gerektiğini düşünen, savaşmaya kararlı insanlarla dolu bir gezegen bulmuştu Halley. Belki halimize acıyarak geçip gitmişti. Bir sonraki ziyaretinde; yani 1986 yılında ise hasım duvarlarını yıkan, savaşmak değil sevişmek isteyen insanların doldurduğu; nükleer silahların dünyalarını mahvetmesinden korkan, ortak çıkarlar etrafında birleşebilen bir dünya buluverdi Halley.
Belki 1986 yılında da her şey mükemmel değildi ama geçmiş yıllara göre hiç de fena sayılmazdı; kuyruklu yıldız için bir sürpriz olmalıydı bu. İnsanlar gerçekten başarmış olabilirler miydi? Savaşın hiç bir şeye çözüm olmadığını, bir yıldızın ziyaret periyodu kadar kısa ömürlerimizde mutlu olabileceğimizi, birbirimize mutluluk verebileceğimizi, gelecek nesillere huzurla yaşayabilecekleri bir yaşam bırakmak adına birleşmemiz gerektiğini anlamış olabilir miydik?
Maalesef 1986 yılından beri pek çok kriz, savaş ve adaletsizlik yaşamaya devam ediyoruz. Halley’i şaşırtmak ve yukarıdaki tabloyu medeniyetimiz lehine çevirebilmek için hala çabalamamız gerek.
Nihai cevabı vereceğimiz 2061 yılına kadar tüm dünya toplumlarını çetin bir süreç bekliyor. Zira 2061 yılı grafiklerin bize gösterdiği kadarı ile dünya nüfusunun pik yapacağı ve 10 milyar kişiye ulaşacağı bir yıl olacak 2061. AB’nin genişleme politikalarının ne olacağı, göç hareketlerinin kontrol edilememesi, radikal dinciliğin engellenememesi, Çin ve Rusya’nın başını çekeceği yeni bir çok kutuplu dünyaya geçebilecek olmamız, gelir farklarının aşırı artması, enerji ve gıda arzı sorunları, küresel ısınmanın yol açacağı doğal felaketler, silahlanma yarışı, COVİD gibi yeni hastalıklar, yapay zekanın insanlık aleyhine hareketi gibi son derece ciddi riskler bizi bekliyor.
Halley’i 2061 yılında güzel bir dünyada ağırlamak dileği ile.