3 yollu küresel vanalarda karşımıza çıkan T tipi L tipi farkı konusu biraz kafa karıştırıcı. O yüzden yazmak istedim.
İkisi dışarıdan bakınca birbirinin aynısı görünür. Gövde aynı, kol aynı, bağlantı ölçüsü aynı. Fark, kürenin içine açılmış deliğin şeklindedir: birinde delik L gibi, diğerinde T gibidir. Bu tek fark, vananın ne işe yaradığını baştan aşağı değiştirir.
T tipi ve L tipi küresel vanalardaki farkları şu iki grupta toplamalıyız:
- Konum anındaki farklar
- Geçiş anındaki farklar
1. Konum anındaki farklar
İlk başta konum anındaki farklardan bahsedeceksek eğer aşağıdaki tabloyu incelemenizi öneririm
L tipinde küredeki delik 90 derecelik bir dirsektir. Bu yüzden aynı anda yalnızca iki yolu birleştirebilir. Girişi ya sağdaki çıkışa verir ya soldakine. İkisine birden veremez. Tasarımına göre, hiçbir yolun açık olmadığı bir kapalı konumu da bulunabilir - bu her üründe yoktur, kataloğundan bakmak gerekir.
T tipinde delik T harfi gibidir; üç kola da uzanır. Bu yüzden girişi tek bir çıkışa verebildiği gibi, ikisine birden de verebilir. Yani T tipi ayırma (bir hattı ikiye bölme) ve karıştırma (iki hattı birleştirme) işlerini yapabilir. Buna karşılık T tipinde genellikle tam kapalı konum yoktur - kolu nereye çevirirseniz çevirin bir yol açık kalır.
Özet olarak:
| L tipi | T tipi | |
|---|---|---|
| Aynı anda bağlanan yol | 2 | 2 veya 3 |
| Bir hattı ikiye bölebilir mi? | Hayır | Evet |
| İki hattı karıştırabilir mi? | Hayır | Evet |
| Tam kapalı konumu var mı? | Tasarıma göre olabilir | Genellikle yok |
| Tipik işi | İki hattan birini seçmek | Bölmek / karıştırmak |
2. Geçiş anındaki farklar
Asıl kafa karıştıran ve sahada başa iş açan kısım burasıdır. Çünkü vana yalnızca durduğu konumda değil, kolu çevirdiğiniz o birkaç saniyede de bir şeyler yapar.
L tipinde bir çıkıştan diğerine geçerken küre, arada her iki yolu da kısan bir noktadan geçer. Yani akış bir an için kısılır, hatta tamamen kesilebilir. Hattın ucunda çalışan bir pompa varsa bu, pompanın bir anlığına kapalı hatta basması demektir - basınç sıçraması, gürültü, kötü ihtimalle hasar.
T tipinde ise geçiş sırasında küre bir noktada her iki çıkışı da açık bırakır. Pompa hiçbir an kapalı hatta basmaz. Buna karşılık iki hat o an birbirine bağlanır; iki farklı akışkanın karışmaması gerekiyorsa bu istemediğiniz bir şeydir.
Seçim kuralı aslında bu iki cümlede saklı:
- Pompayı hiçbir an kapalı hatta bastırmak istemiyorsanız → T tipi.
- İki hattın hiçbir an birbirine karışmaması gerekiyorsa → L tipi.
Alırken dikkat edilecekler
Kol yönüne güvenmeyin, kataloğa bakın. Kolun hangi konumda hangi yolu açtığı üreticiden üreticiye değişir; ortak bir standart yoktur. Vananın üzerindeki ok ya da ürün kataloğundaki şema neyi gösteriyorsa o geçerlidir.
Giriş ağzını doğru seçin. Üç yollu vanalarda ağızlardan biri genellikle giriş olarak tasarlanmıştır. Ters bağlarsanız vana çalışır gibi görünür ama beklediğiniz konumları vermez.
Kısmak için kullanmayın. Küresel vanalar aç–kapa içindir. Yarı açık konumda uzun süre çalıştırmak hem sızdırmazlık elemanını hem küreyi aşındırır.
Dışarıdan ayırt edemezsiniz. L ve T tipi aynı gövdeye takılabilir. Elinizdeki vananın hangisi olduğunu anlamanın tek güvenilir yolu ürün etiketi ya da kataloğudur. Emin değilseniz kolu çevirip ağızlardan bakmak da işe yarar: bir konumda üç ağzın da açık olduğunu görüyorsanız elinizdeki T tipidir.